Een helderder tint groen
Het herstarten van milieubewustzijn in de 21e eeuw
Milieudeskundigen hebben de opmars van de menselijke vooruitgang lang gezien als de bron van alle ecologische problemen op onze planeet. Maar is Moeder Aarde echt beter af zonder ons? Maak kennis met de inluiders van de nieuwe grote milieurevolutie. Zij zeggen dat de meest veelbelovende belofte voor een radicaal duurzame toekomst ligt in het gebruiken van de kracht van menselijke creativiteit – en technologie – om de wereld opnieuw te schapen.
De luchtauto
De overstap die de Franse ingenieur Guy Negre maakte van het ontwerpen van hoogwaardige Formule 1 motoren naar het ontwerpen van een lichtgewicht motor die op samengeperste lucht loopt, lijkt misschien een stap achteruit. Maar als je in ogenschouw neemt dat echte nul-uitstoot technologieën de afgelopen decennia een soort van heilige graal waren op milieugebied, begint het al wat meer op een stoutmoedige carrièrestap te lijken. Lucht werd al eerder gebruikt voor bijvoorbeeld mijnlocomotieven en scheepstorpedo’s, maar Negre is de eerste die een levensvatbare persluchtauto op de markt brengt.
De overstap die de Franse ingenieur Guy Negre maakte van het ontwerpen van hoogwaardige Formule 1 motoren naar het ontwerpen van een lichtgewicht motor die op samengeperste lucht loopt, lijkt misschien een stap achteruit. Maar als je in ogenschouw neemt dat echte nul-uitstoot technologieën de afgelopen decennia een soort van heilige graal waren op milieugebied, begint het al wat meer op een stoutmoedige carrièrestap te lijken. Lucht werd al eerder gebruikt voor bijvoorbeeld mijnlocomotieven en scheepstorpedo’s, maar Negre is de eerste die een levensvatbare persluchtauto op de markt brengt.
Tip: luister hier naar de audio van het hoofdartikel "A Brighter Shade of Green" van Ross Robertson (voertaal Engels).
– Ross Robertson
Dongtan
In een land als China, dat aan het worstelen is om woonruimte te bouwen voor vierhonderd miljoen mensen voor 2017, is het commitment om een volledig milieuvriendelijke stad te bouwen op zichzelf al een prestatie. Het is een teken van een welkome verschuiving van korte termijn opportunisme naar lange termijn duurzaamheid. De stad Dongtan, die op dit moment met de stad Masdar (zie hieronder) verwikkeld is in een strijd om zich trots de ‘Groenste stad ter wereld’ te kunnen noemen, zal gebouwd worden op en klein eiland voor de kust van Shanghai. De dicht bebouwde wijken van super efficiënte gebouwen die ontworpen zijn door de Britse firma Arup, zullen aan zo’n vijfhonderdduizend bewoners onderdak bieden. De resterende 65% van het oppervlak is gereserveerd voor biologische boerderijen en natuurgebied. Dongtan zal van energie voorzien worden door plaatselijke windmolenparken en zonnepanelen. Het zal gebruik maken van geavanceerde warmtekrachtkoppelingscentrales (waarbij de overtollige warmte van de verbranding van rijstvlies elektriciteit opwekt om gebouwen in de hele stad te verwarmen), auto’s die CO2 uitstoten zullen verbannen worden en het streeft ernaar 90% van al het afval te hergebruiken.
De Arabische Emiraten, gezegend met de op twee na grootste oliereserve ter wereld, zijn als een goudzoekerstad uit hun voegen aan het barsten. Maar sommige bouwers houden bij deze bouwgekte duurzaamheid in het achterhoofd. Het Foster & Partners Masdar project in de woestijn van Abu Dhabi wordt een dichtbebouwde, vierkante, ommuurde stad, gebouwd rondom een gigantische zonne-electriciteitscentrale en heeft het predicaat “Eerste CO2-neutrale, afvalvrije stad ter wereld”. Masdar is autovrij en wordt verbonden door een web van overdekte voetpaden om de zomerhitte van 55 graden het hoofd te kunnen bieden, het is omringd door zonne- en windenergieparken en won in 2007 de “World Clean Energy Award”. “Er breekt nu een nieuw tijdperk aan dat ons uitdaagt om de successen uit het verleden te overtreffen en de grondslag te leggen voor de vooruitgang van de komende vijftig jaar”, aldus Ahmed Ali Al Sayegh, voorzitter van het Masdar project van de regering van Abu Dhabi. De zes vierkante kilometer projectontwikkeling zal ook plaats bieden aan een geavanceerde energie-, wetenschaps- en technologiegemeenschap met onder andere een onderzoeksinstituut dat samenwerkt met het Massachusetts Instituut voor Technologie (MIT).
Je tank vullen met algen
Waterstof is het meest overvloedige chemische element in het universum en wordt al lang beschouwd als het ideale vervuilingvrije alternatief voor fossiele brandstoffen. Maar hier op aarde, bestaat het niet van nature in haar pure gasvorm. Het onttrekken uit grotere moleculen zoals water, kost teveel energie om rendabel te zijn. Maar wetenschappers werken nu met een veelvoorkomende soort groene algen om hetzelfde te doen met minder gedoe. Ontdoe de groeiomgeving van de algen van sulfaat en zuurstof, en viola, ze stoten vrolijk waterstofgas uit. Hoewel het proces nog steeds tot de laboratoria beperkt is, zou je, zodra de productiesnelheden voldoende verbeterd zijn, je favoriete benzinestation zomaar voorbij kunnen rijden op weg naar je lokale met schuim overdekte vijver als je je tank wilt vullen. Volgens onderzoeker Tasios Melis van de Berkely Universiteit van California, “kan een enkele commerciële vijver genoeg waterstofgas produceren om aan de wekelijkse brandstofbehoefte van ongeveer een dozijn auto’s tegemoet te komen.”
Waterstof is het meest overvloedige chemische element in het universum en wordt al lang beschouwd als het ideale vervuilingvrije alternatief voor fossiele brandstoffen. Maar hier op aarde, bestaat het niet van nature in haar pure gasvorm. Het onttrekken uit grotere moleculen zoals water, kost teveel energie om rendabel te zijn. Maar wetenschappers werken nu met een veelvoorkomende soort groene algen om hetzelfde te doen met minder gedoe. Ontdoe de groeiomgeving van de algen van sulfaat en zuurstof, en viola, ze stoten vrolijk waterstofgas uit. Hoewel het proces nog steeds tot de laboratoria beperkt is, zou je, zodra de productiesnelheden voldoende verbeterd zijn, je favoriete benzinestation zomaar voorbij kunnen rijden op weg naar je lokale met schuim overdekte vijver als je je tank wilt vullen. Volgens onderzoeker Tasios Melis van de Berkely Universiteit van California, “kan een enkele commerciële vijver genoeg waterstofgas produceren om aan de wekelijkse brandstofbehoefte van ongeveer een dozijn auto’s tegemoet te komen.”
Van liften die de aarde met de ruimte verbinden tot tennisballen die langer mee gaan, nanotechnologie is de manier waarop we denken over ontwerp en productie radicaal aan het veranderen. Als we leren om op ultramicroscopisch, of nano, niveau te bouwen, dan zal dit enorme gevolgen kunnen hebben voor het uitbannen van afval, het besparen op energie, het oplossen van grondstofschaarste en in het algemeen zouden dingen die ooit onmogelijk leken meer mogelijk worden dan ooit tevoren. Nanotechnologie heeft bijvoorbeeld een onmiddellijk, praktisch en mogelijk levensreddende invloed op het gebied van waterzuivering. De drinkwaterschaarste is een groeiend probleem in veel ontwikkelingslanden en huidige ontzoutingstechnieken zijn buitensporig duur en verbruiken erg veel energie. Door waterfilters te maken met koolstof nanobuisjes, zeer gladde, minuscule cilindertjes gemaakt van koolstofmoleculen, kan zout uit het zeewater gefilterd worden zonder de extreem hoge druk die nodig is om het water door conventionele halfdoorlaatbare filters te persen. Hierdoor wordt 75% aan energiekosten bespaard.
“Het goede nieuws is dat het mogelijk is. Als het waar is dat de donkergroene oproep tot een romantische terugkeer naar de natuur een soort nostalgie reflecteert van oudere, veiligere, meer bekende structuren in bewustzijn die actief zijn in onszelf, waarom zou de oproep naar een heldere groene toekomst niet de oproep zijn om de oude structuren volledig los te laten, waardoor ruimte ontstaat voor iets compleet nieuws?”
– Ross Robertson
– Ross Robertson
Buckminster Fuller (1895-1983) was een vooruitziende Amerikaanse denker en ontwerper. Uitvinder van de geodetische koepel en auteur van bijna twintig boeken, waaronder Operating Manual for Spaceship Earth en Critical Path. Zijn zoektocht naar een radicale verandering van de manier waarop we tegen technologie, architectuur en het milieu aankijken, was een vroege voorloper van de beweging die we vandaag kennen als “bright green” (“helder groen”).
“Ik leef op dit moment op de aarde en ik weet niet wat ik ben. Ik weet dat ik niet tot een categorie behoor. Ik ben geen ding, een zelfstandig naamwoord. Ik lijk een werkwoord te zijn, een evolutionair proces, een integrale functie van het universum.”
− Buckminster Fuller