EN: Menselijke verbeteringstechnologieën?
JG: Ja. Voor het eerst in de geschiedenis zijn onze technologieën steeds meer naar binnen gericht met het doel onze geest, herinneringen, metabolisme en persoonlijkheid te modificeren. We zijn in een stadium gekomen waarin we het vermogen hebben ontwikkeld om de eerste soort te worden die controle heeft over wie we zijn als organisme, die controle heeft over haar eigen evolutie, niet in een verre science fiction toekomst, maar nu, op dit moment. En volgens mij is dat een verandering met een even grote, of zelfs grotere impact dan de economische crisis en de klimaatverandering, omdat we het hebben over een fundamentele verandering in wat het betekent om mens te zijn.
EN: Kunt u enkele voorbeelden geven van de meest belangrijke menselijke verbeteringstechnologieën die u voorbij ziet komen in de nabije toekomst?
JG: Om een dergelijke vraag te kunnen beantwoorden, moeten we de vier horizonten van innovatie begrijpen. De eerste is de horizon van de zakenwereld, waarin de technologie al bestaat en producenten bezig zijn te bepalen “welke kleur de stoelen moeten krijgen.” Dan is er de technische horizon waarin een innovatie zich bewezen heeft binnen een laboratoriumsetting en waar mensen proberen uit te vinden hoe ze een fabriek kunnen bouwen om tot massaproductie over te gaan. De horizon van de zakenwereld duurt gewoonlijk twee of drie jaar, terwijl de technische horizon zes tot acht jaar duurt. In de horizon van de wetenschap zijn ingenieurs bezig met testen of een innovatie wel mogelijk is. Die fase duurt twaalf tot twintig jaar. En als laatste is er de horizon van speculatie, waar mensen vragen “Wat als?” Die fase duurt twintig jaar en langer.
Het is heel belangrijk deze vier horizonten niet met elkaar te verwarren. Als je mensen spreekt die zichzelf futurist noemen, hebben ze het vaak over speculatieve vierde horizon onderwerpen, alsof deze al op het punt staan werkelijkheid te worden. Bijvoorbeeld, mensen die opmerken dat het technisch mogelijk is om genetisch materiaal van planten af te nemen en dat in te brengen in het genoom van een zoogdier, zeggen dan: “Goed, wat er aan de horizon zichtbaar wordt, is een mens die in staat is tot fotosynthese.” Dat is in feite een vierde horizon voorspelling. Ik heb geen idee of dat mogelijk is en niemand weet dat. Je maakt een enorme sprong vanuit een klein feitje.
Ik ben geneigd me te richten op eerste horizon zaken, omdat zij – bij uitblijven van een grote ramp – in een heel nabije toekomst deel gaan worden van onze levens. Een voorbeeld van een eerste horizon innovatie is een medicijn dat Modafinil genoemd wordt, een op recept verkrijgbaar medicijn dat de menselijke slaap-trigger blokkeert. Het is geen amfetamine, geen stimulerend middel, het brengt geen chaos in je hoofd en het verknalt je cognitieve denken niet. Het blokkeert eenvoudigweg de menselijke slaap-trigger. Modafinil is een goed voorbeeld van hoe een medicijn verschillende stadia van consumenten doorloopt, van de zieke tot de hulpvragende gezonde mens, tot de louter ambitieuze mens. Modafinil was oorspronkelijk bedoeld voor mensen met narcolepsie – mensen die ongecontroleerd in slaap vallen. Maar daarna werd het snel benut door gezonde mensen met een specifieke behoefte, in dit geval defensie helikopterpiloten die gedurende heel lange tijd alert moesten blijven. Tijdens de testen hield Modafinil deze piloten veertig uur wakker terwijl ze extreem gecompliceerd werk deden op simulators. Na deze veertig uur waren ze net zo fris als mensen die goed gerust hadden. Nu zien we dat Modafinil gebruikt gaat worden door ambitieuze mensen, zoals advocaten of studenten die de hele nacht wakker willen blijven om te studeren.
Een ander voorbeeld van een eerste horizon innovatie ligt in de cognitie-versterkende medicijnindustrie, zoals bijvoorbeeld geheugenpillen. Deze op recept verkrijgbare medicijnen werden ontworpen door de belangrijke farmaceutische bedrijven en waren oorspronkelijk bedoeld voor mensen met ziektes zoals ADD (attention deficit disorder) of Alzheimer. Deze medicijnen zijn op dit moment verantwoordelijk voor een grijze markt van $3.6 miljard op de Amerikaanse campussen. Maar men voorziet een gigantische explosie in de nabije toekomst als ze gebruikt gaan worden door gezonde mensen met een specifieke behoefte, in dit geval de achtenzeventig miljoen Amerikaanse babyboomers die zich niet herinneren waar ze hun auto geparkeerd hebben, of zelfs of ze wel een auto hebben. Daarna zullen ze de louter ambitieuzen aantrekken, zoals mensen die snel een taal moeten leren. Het geheugen is bij zoveel aspecten van het menselijk gedrag betrokken, dat het moeilijk is om alle mogelijke toepassingen van dit medicijn te voorspellen. Een mogelijkheid die me te binnen schiet is dat je voor je kind twee- of driehonderd punten extra op de SAT score kunt kopen (Scholastic Assessment Test is de Amerikaanse variant van de Cito test voor scholieren, red.). En de vraag die ik mezelf stel, als ik bedenk wat ouders op dit moment doen om hun kinderen op de beste scholen te krijgen, is wat er zal gebeuren als ze de ‘”magische pil” voor SAT testen ontdekken?
EN: Aan de ene kant lijkt het erop dat sommige van deze technologieën – als ze op een goede manier gebruikt worden – snel ons vermogen kunnen katalyseren om niet alleen een oplossing te vinden voor de meest nijpende kwesties van onze tijd, maar om een nieuwe wereld te scheppen. Maar het lijkt ook heel goed mogelijk dat deze technologieën ten kwade gebruikt zullen worden. Moet er niet een gelijktijdige ontwikkeling zijn in –
JG: – wijsheid?
EN: Ja, wijsheid.
JG: Precies. Ik denk niet dat er binnen afzienbare tijd een pil voor wijsheid gaat komen en ik denk dat de vraag die je stelt de meest cruciale is waar we ons mee bezig moeten houden.
Zoals ik het zie zijn er drie scenario’s: hemel, hel en overwinning. In het eerste scenario, hemel, komen al deze wonderbaarlijke technologieën snel beschikbaar. We overwinnen pijn, lijden, stomheid, onwetendheid en zelfs de dood. In essentie lijkt het niet te onderscheiden van de christelijke versie van de hemel. En het zóu kunnen gebeuren – je ziet dagelijks verbazingwekkende krantenkoppen.
Het tweede scenario, hel, ontstaat wanneer deze nieuwe technologieën in handen komen van gekken of dwazen. Zij die in deze afloop geloven, suggereren dat als deze technologieën worden aangewend voor het kwaad, het hele menselijke ras in de komende twintig jaar kan worden uitgeroeid. Ook dit is een geloofwaardig scenario.
Het probleem met zowel het hemel als hel scenario is, dat zij door de techniek worden bepaald. Met andere woorden: beide perspectieven beweren dat technologie de geschiedenis voortdrijft. Ze zeggen dat de mens nu eenmaal deelneemt aan dit proces en dat we er weinig aan kunnen doen.
Als humanist ga ik voor een derde scenario, dat ik overwinning noem. Om dit scenario te begrijpen, moet je je een grafiek voorstellen met twee curven. Eén curve geeft de toenemende uitdagingen van de samenleving weer; de andere ons aanpassingsvermogen. Als ons aanpassingsvermogen min of meer onveranderd blijft terwijl onze uitdagingen exponentieel stijgen, dan hebben we duidelijk een probleem, omdat het verschil steeds groter en groter wordt. Maar stel dat ons aanpassingsvermogen ook toeneemt in een vergelijkbaar verloop; dat is de kern van het overwinningsscenario.
Een voorbeeld hiervan zien we in de middeleeuwen. Als je vanuit het perspectief van die tijd kijkt naar de toekomst van het menselijk ras, dan was er alle reden om aan te nemen dat het er heel slecht voor stond. Je zou plunderende bendes, plagen en allerlei soorten kwaad zien. Je zou waarschijnlijk denken “God, dit gaat niet goed aflopen.” En dan opeens, in 1450, doet de drukpers zijn intrede en is er een nieuwe manier voor het opslaan, delen, verzamelen en verspreiden van ideeën die voorheen ondenkbaar was. Dit leidde tot de Renaissance en de Verlichting, die de wetenschap en de democratie voortbrachten en uiteindelijk de wereld zoals wij die nu kennen. Het interessante is dat geen koning of land deze hele verandering had kunnen vermoeden. Het was de collectieve actie van miljoenen mensen die zichzelf van onderaf organiseerden. Ze wachtten niet op de leiders die hen vertelden wat ze moesten doen, maar zij veranderden hun eigen wereld om dingen te produceren, zo goed als ze konden.
We zien dit overwinningsscenario opnieuw op 9/11 met het vierde vliegtuig dat zijn beoogde doel nooit heeft gehaald. Een paar dozijn mensen aan boord, gewapend met de technologie van hun mobiele telefoon, stelden niet alleen de diagnose vast van de kwalen van hun samenleving, maar herstelden die eveneens binnen een uur. Was het een perfecte oplossing? Blijkbaar niet, omdat ze allemaal zijn omgekomen. Maar het was goed genoeg. Zij waren gewone mensen die niet op hun leiders wachtten tot zij met een oplossing kwamen, maar zij deden het zelf. Dus de kern van het overwinningsscenario is het idee dat mensen collectief kunnen handelen om een verbluffende verandering teweeg te brengen ... iets wat we al heel lang doen.
EN: Ziet u, metaforisch gesproken, in onze huidige globale situatie potentiële “vierde vliegtuigen?”
JG: Dan kom je terecht op het terrein van voorspellingen, waar ik me niet op ga begeven. Ik heb geen kristallen bol en ik ken ook niemand die er een heeft. De vraag voor mij is, in het aangezicht van deze exponentiële uitdagingen: hoe weten we of er in feite een tweede curve is – een curve van adaptieve respons? En ik denk dat we moeten zoeken naar groepen mensen die collectief antwoord geven op nieuwe uitdagingen, op een manier die gewone, onvoorspelbare, losgeslagen, verwende mensen aanspreekt en hen bij elkaar brengt op nieuwe manieren die daarvoor niet denkbaar waren. Hoe dat eruit zal zien? Wat denk je van eBay? eBay is niet alleen de grootste vlooienmarkt ter wereld, zij vertegenwoordigt ook miljoenen mensen over de hele wereld die ongelofelijk complex gedrag vertonen zonder leiders. Wat denk je van YouTube? Ook hier heb je een instituut, zonder leiders, dat de meest interessante verkiezing van onze tijd kon veranderen. En Facebook? En Twitter? Allemaal voorbeelden van hoe we gloednieuwe manieren vinden om als groep antwoord te geven op uitdagingen die we niet eens onder woorden kunnen brengen. Dat is een reden om voorzichtige hoop te hebben dat mensen in feite in staat zijn collectief met nieuwe ideeën te komen, die het voorstellingsvermogen van elke koning en elk land te boven gaan.
JG: Ja. Voor het eerst in de geschiedenis zijn onze technologieën steeds meer naar binnen gericht met het doel onze geest, herinneringen, metabolisme en persoonlijkheid te modificeren. We zijn in een stadium gekomen waarin we het vermogen hebben ontwikkeld om de eerste soort te worden die controle heeft over wie we zijn als organisme, die controle heeft over haar eigen evolutie, niet in een verre science fiction toekomst, maar nu, op dit moment. En volgens mij is dat een verandering met een even grote, of zelfs grotere impact dan de economische crisis en de klimaatverandering, omdat we het hebben over een fundamentele verandering in wat het betekent om mens te zijn.
EN: Kunt u enkele voorbeelden geven van de meest belangrijke menselijke verbeteringstechnologieën die u voorbij ziet komen in de nabije toekomst?
JG: Om een dergelijke vraag te kunnen beantwoorden, moeten we de vier horizonten van innovatie begrijpen. De eerste is de horizon van de zakenwereld, waarin de technologie al bestaat en producenten bezig zijn te bepalen “welke kleur de stoelen moeten krijgen.” Dan is er de technische horizon waarin een innovatie zich bewezen heeft binnen een laboratoriumsetting en waar mensen proberen uit te vinden hoe ze een fabriek kunnen bouwen om tot massaproductie over te gaan. De horizon van de zakenwereld duurt gewoonlijk twee of drie jaar, terwijl de technische horizon zes tot acht jaar duurt. In de horizon van de wetenschap zijn ingenieurs bezig met testen of een innovatie wel mogelijk is. Die fase duurt twaalf tot twintig jaar. En als laatste is er de horizon van speculatie, waar mensen vragen “Wat als?” Die fase duurt twintig jaar en langer.
Het is heel belangrijk deze vier horizonten niet met elkaar te verwarren. Als je mensen spreekt die zichzelf futurist noemen, hebben ze het vaak over speculatieve vierde horizon onderwerpen, alsof deze al op het punt staan werkelijkheid te worden. Bijvoorbeeld, mensen die opmerken dat het technisch mogelijk is om genetisch materiaal van planten af te nemen en dat in te brengen in het genoom van een zoogdier, zeggen dan: “Goed, wat er aan de horizon zichtbaar wordt, is een mens die in staat is tot fotosynthese.” Dat is in feite een vierde horizon voorspelling. Ik heb geen idee of dat mogelijk is en niemand weet dat. Je maakt een enorme sprong vanuit een klein feitje.
Ik ben geneigd me te richten op eerste horizon zaken, omdat zij – bij uitblijven van een grote ramp – in een heel nabije toekomst deel gaan worden van onze levens. Een voorbeeld van een eerste horizon innovatie is een medicijn dat Modafinil genoemd wordt, een op recept verkrijgbaar medicijn dat de menselijke slaap-trigger blokkeert. Het is geen amfetamine, geen stimulerend middel, het brengt geen chaos in je hoofd en het verknalt je cognitieve denken niet. Het blokkeert eenvoudigweg de menselijke slaap-trigger. Modafinil is een goed voorbeeld van hoe een medicijn verschillende stadia van consumenten doorloopt, van de zieke tot de hulpvragende gezonde mens, tot de louter ambitieuze mens. Modafinil was oorspronkelijk bedoeld voor mensen met narcolepsie – mensen die ongecontroleerd in slaap vallen. Maar daarna werd het snel benut door gezonde mensen met een specifieke behoefte, in dit geval defensie helikopterpiloten die gedurende heel lange tijd alert moesten blijven. Tijdens de testen hield Modafinil deze piloten veertig uur wakker terwijl ze extreem gecompliceerd werk deden op simulators. Na deze veertig uur waren ze net zo fris als mensen die goed gerust hadden. Nu zien we dat Modafinil gebruikt gaat worden door ambitieuze mensen, zoals advocaten of studenten die de hele nacht wakker willen blijven om te studeren.
Een ander voorbeeld van een eerste horizon innovatie ligt in de cognitie-versterkende medicijnindustrie, zoals bijvoorbeeld geheugenpillen. Deze op recept verkrijgbare medicijnen werden ontworpen door de belangrijke farmaceutische bedrijven en waren oorspronkelijk bedoeld voor mensen met ziektes zoals ADD (attention deficit disorder) of Alzheimer. Deze medicijnen zijn op dit moment verantwoordelijk voor een grijze markt van $3.6 miljard op de Amerikaanse campussen. Maar men voorziet een gigantische explosie in de nabije toekomst als ze gebruikt gaan worden door gezonde mensen met een specifieke behoefte, in dit geval de achtenzeventig miljoen Amerikaanse babyboomers die zich niet herinneren waar ze hun auto geparkeerd hebben, of zelfs of ze wel een auto hebben. Daarna zullen ze de louter ambitieuzen aantrekken, zoals mensen die snel een taal moeten leren. Het geheugen is bij zoveel aspecten van het menselijk gedrag betrokken, dat het moeilijk is om alle mogelijke toepassingen van dit medicijn te voorspellen. Een mogelijkheid die me te binnen schiet is dat je voor je kind twee- of driehonderd punten extra op de SAT score kunt kopen (Scholastic Assessment Test is de Amerikaanse variant van de Cito test voor scholieren, red.). En de vraag die ik mezelf stel, als ik bedenk wat ouders op dit moment doen om hun kinderen op de beste scholen te krijgen, is wat er zal gebeuren als ze de ‘”magische pil” voor SAT testen ontdekken?
EN: Aan de ene kant lijkt het erop dat sommige van deze technologieën – als ze op een goede manier gebruikt worden – snel ons vermogen kunnen katalyseren om niet alleen een oplossing te vinden voor de meest nijpende kwesties van onze tijd, maar om een nieuwe wereld te scheppen. Maar het lijkt ook heel goed mogelijk dat deze technologieën ten kwade gebruikt zullen worden. Moet er niet een gelijktijdige ontwikkeling zijn in –
JG: – wijsheid?
EN: Ja, wijsheid.
JG: Precies. Ik denk niet dat er binnen afzienbare tijd een pil voor wijsheid gaat komen en ik denk dat de vraag die je stelt de meest cruciale is waar we ons mee bezig moeten houden.
Zoals ik het zie zijn er drie scenario’s: hemel, hel en overwinning. In het eerste scenario, hemel, komen al deze wonderbaarlijke technologieën snel beschikbaar. We overwinnen pijn, lijden, stomheid, onwetendheid en zelfs de dood. In essentie lijkt het niet te onderscheiden van de christelijke versie van de hemel. En het zóu kunnen gebeuren – je ziet dagelijks verbazingwekkende krantenkoppen.
Het tweede scenario, hel, ontstaat wanneer deze nieuwe technologieën in handen komen van gekken of dwazen. Zij die in deze afloop geloven, suggereren dat als deze technologieën worden aangewend voor het kwaad, het hele menselijke ras in de komende twintig jaar kan worden uitgeroeid. Ook dit is een geloofwaardig scenario.
Het probleem met zowel het hemel als hel scenario is, dat zij door de techniek worden bepaald. Met andere woorden: beide perspectieven beweren dat technologie de geschiedenis voortdrijft. Ze zeggen dat de mens nu eenmaal deelneemt aan dit proces en dat we er weinig aan kunnen doen.
Als humanist ga ik voor een derde scenario, dat ik overwinning noem. Om dit scenario te begrijpen, moet je je een grafiek voorstellen met twee curven. Eén curve geeft de toenemende uitdagingen van de samenleving weer; de andere ons aanpassingsvermogen. Als ons aanpassingsvermogen min of meer onveranderd blijft terwijl onze uitdagingen exponentieel stijgen, dan hebben we duidelijk een probleem, omdat het verschil steeds groter en groter wordt. Maar stel dat ons aanpassingsvermogen ook toeneemt in een vergelijkbaar verloop; dat is de kern van het overwinningsscenario.
Een voorbeeld hiervan zien we in de middeleeuwen. Als je vanuit het perspectief van die tijd kijkt naar de toekomst van het menselijk ras, dan was er alle reden om aan te nemen dat het er heel slecht voor stond. Je zou plunderende bendes, plagen en allerlei soorten kwaad zien. Je zou waarschijnlijk denken “God, dit gaat niet goed aflopen.” En dan opeens, in 1450, doet de drukpers zijn intrede en is er een nieuwe manier voor het opslaan, delen, verzamelen en verspreiden van ideeën die voorheen ondenkbaar was. Dit leidde tot de Renaissance en de Verlichting, die de wetenschap en de democratie voortbrachten en uiteindelijk de wereld zoals wij die nu kennen. Het interessante is dat geen koning of land deze hele verandering had kunnen vermoeden. Het was de collectieve actie van miljoenen mensen die zichzelf van onderaf organiseerden. Ze wachtten niet op de leiders die hen vertelden wat ze moesten doen, maar zij veranderden hun eigen wereld om dingen te produceren, zo goed als ze konden.
We zien dit overwinningsscenario opnieuw op 9/11 met het vierde vliegtuig dat zijn beoogde doel nooit heeft gehaald. Een paar dozijn mensen aan boord, gewapend met de technologie van hun mobiele telefoon, stelden niet alleen de diagnose vast van de kwalen van hun samenleving, maar herstelden die eveneens binnen een uur. Was het een perfecte oplossing? Blijkbaar niet, omdat ze allemaal zijn omgekomen. Maar het was goed genoeg. Zij waren gewone mensen die niet op hun leiders wachtten tot zij met een oplossing kwamen, maar zij deden het zelf. Dus de kern van het overwinningsscenario is het idee dat mensen collectief kunnen handelen om een verbluffende verandering teweeg te brengen ... iets wat we al heel lang doen.
EN: Ziet u, metaforisch gesproken, in onze huidige globale situatie potentiële “vierde vliegtuigen?”
JG: Dan kom je terecht op het terrein van voorspellingen, waar ik me niet op ga begeven. Ik heb geen kristallen bol en ik ken ook niemand die er een heeft. De vraag voor mij is, in het aangezicht van deze exponentiële uitdagingen: hoe weten we of er in feite een tweede curve is – een curve van adaptieve respons? En ik denk dat we moeten zoeken naar groepen mensen die collectief antwoord geven op nieuwe uitdagingen, op een manier die gewone, onvoorspelbare, losgeslagen, verwende mensen aanspreekt en hen bij elkaar brengt op nieuwe manieren die daarvoor niet denkbaar waren. Hoe dat eruit zal zien? Wat denk je van eBay? eBay is niet alleen de grootste vlooienmarkt ter wereld, zij vertegenwoordigt ook miljoenen mensen over de hele wereld die ongelofelijk complex gedrag vertonen zonder leiders. Wat denk je van YouTube? Ook hier heb je een instituut, zonder leiders, dat de meest interessante verkiezing van onze tijd kon veranderen. En Facebook? En Twitter? Allemaal voorbeelden van hoe we gloednieuwe manieren vinden om als groep antwoord te geven op uitdagingen die we niet eens onder woorden kunnen brengen. Dat is een reden om voorzichtige hoop te hebben dat mensen in feite in staat zijn collectief met nieuwe ideeën te komen, die het voorstellingsvermogen van elke koning en elk land te boven gaan.
Radicale evolutie
Een interview met Joel Garreau
door Joel Pitney
Een interview met Joel Garreau
door Joel Pitney
1 | 2
