Een gebruikershandleiding voor de 21e eeuw
Dit boek met een overzicht van vernuftige groene “gereedschappen, modellen en ideeën” vanuit de hele wereld, zal de manier waarop je over duurzaamheid denkt volledig herkaderen. Aldus Denis Hayes, oprichter van Earth Day. Worldchanging zou wel eens de meest complete en meest aantrekkelijke verwoording kunnen zijn die ooit geschreven is over hoe een duurzame samenleving eruit ziet, voelt en hoe hij werkt.
Een stuk uit WorldChanging:
De Editt Toren in Singapore
door Sarah Rich
Stel je voor dat je door een groen stadspark loopt terwijl je je in het atrium van een wolkenkrabber bevindt. Dit zal de ervaring zijn in de Editt Toren in Singapore. Het bevindt zich nog steeds in de planningsfase onder leiding van Dr. Ken Yean. De Editt Toren brengt buiten en binnen samen door groen het hele gebouw in te brengen. Van binnen, van buiten en van boven tot beneden. Hoewel het met 26 verdiepingen behoorlijk hoog is, is het gebouw ontworpen om de scheiding tussen de bovenliggende kantoren en het voetgangersverkeer beneden te minimaliseren. Bezoekers kunnen langs groen aangelegde hellingen en groene stroken met winkels tot de 6e verdieping wandelen. De inheemse planten langs de voetpaden zullen met opgevangen regenwater en gerecycled rioolwater geïrrigeerd worden. Als iemand in een kantoor op de 20e verdieping de wc doortrekt, zal dat water door een plaatselijk reinigingssysteem worden schoongemaakt en de irrigatieleidingen instromen. Op deze manier wordt een gesloten systeem gevormd voor de benodigdheden van het gebouw. Andere groene zaken, zoals zonne-energie en natuurlijke ventilatie, zullen de kosten drukken en de ruimtes comfortabel houden.
Sarah Rich is schrijfster en redactrice, werkzaam op het kruispunt van duurzaamheid, helder groen design en massacultuur. Ze is senior chefredactie bij Inhabitat.com en is de voormalige chef redactie van zowel Worldchanging.com en het Worldchanging boek.
Hoe een zeeschelp gootsteenontstopper overbodig maakte
Nu we de kant opgaan die econoom Jeremy Rifkin een aantal jaren geleden voorspelde en ons verwijderen van het tijdperk van natuur- en scheikunde en het tijdperk van de biologie betreden, vinden wetenschappers continue innovatieve oplossingen voor, tot voor kort, onoplosbare vraagstukken, door te kijken naar hoe de natuur soortgelijke problemen oplost. Neem bijvoorbeeld de onwenselijke kalkafzetting in pijpleidingen, de nachtmerrie van iedere loodgieter en iets waar iedereen, van waterzuiveringingenieurs tot de meeste huiseigenaren op een gegeven moment last van heeft gehad. Toen industriële ontwerpers van biologen leerden dat zeeschelpen groeien door mineralen uit het zeewater af te zetten om hun eigen schelpen te vormen, herkenden zij een analoog proces in de vorming van verstoppingen in pijpen en werden ze nieuwsgierig naar de manier waarop weekdieren hun grootte reguleerden door dit proces uit te zetten. Het bleek dat alles wat er nodig was om het afzetten van calcium carbonaat te stoppen een door de weekdieren afgegeven eiwit was, en er zijn synthetische alternatieven die ditzelfde stop-mechanisme kunnen nabootsen. De ontwerpers ontwikkelden toen snel een niet-giftig product dat in de leidingen gegoten kan worden, zich aan de binnenkant van de pijpen hecht en ze open houdt. Nu kunnen we dankzij een zeeschelpeneiwit voorkomen dat miljoenen liters giftige chemicaliën het milieu in gespoeld worden.
Nu we de kant opgaan die econoom Jeremy Rifkin een aantal jaren geleden voorspelde en ons verwijderen van het tijdperk van natuur- en scheikunde en het tijdperk van de biologie betreden, vinden wetenschappers continue innovatieve oplossingen voor, tot voor kort, onoplosbare vraagstukken, door te kijken naar hoe de natuur soortgelijke problemen oplost. Neem bijvoorbeeld de onwenselijke kalkafzetting in pijpleidingen, de nachtmerrie van iedere loodgieter en iets waar iedereen, van waterzuiveringingenieurs tot de meeste huiseigenaren op een gegeven moment last van heeft gehad. Toen industriële ontwerpers van biologen leerden dat zeeschelpen groeien door mineralen uit het zeewater af te zetten om hun eigen schelpen te vormen, herkenden zij een analoog proces in de vorming van verstoppingen in pijpen en werden ze nieuwsgierig naar de manier waarop weekdieren hun grootte reguleerden door dit proces uit te zetten. Het bleek dat alles wat er nodig was om het afzetten van calcium carbonaat te stoppen een door de weekdieren afgegeven eiwit was, en er zijn synthetische alternatieven die ditzelfde stop-mechanisme kunnen nabootsen. De ontwerpers ontwikkelden toen snel een niet-giftig product dat in de leidingen gegoten kan worden, zich aan de binnenkant van de pijpen hecht en ze open houdt. Nu kunnen we dankzij een zeeschelpeneiwit voorkomen dat miljoenen liters giftige chemicaliën het milieu in gespoeld worden.
Er liggen nog zo’n 45 miljoen landmijnen begraven over de hele wereld. Ze zijn niet alleen meedogenloos gevaarlijk, maar ze bezetten ook broodnodige grond voor landbouw. In de zoektocht naar een betrouwbare maar ook ongecompliceerde manier om ze op te sporen, vond een Deens biotechnologisch bedrijf dat laaggroeiende waterkers, een bloeiend onkruid, het werk met een beetje genetische verandering heel effectief kon doen. Een deel van het plantje verandert van kleur zodra de wortels in contact komen met stikstofdioxide, een bijproduct dat vrijkomt uit begraven springstoffen nadat ze een tijdje in de grond hebben gelegen. Als dit plantje op met mijnen bezaaide velden groeit, geven de van groen naar rood verkleurende bladeren aan op welke plek de verraderlijke apparaten liggen.
Termietenairco
Toen architect Mick Pearce Zimbabwe’s grootste multifunctionele kantoor- en winkelcomplex ontwierp, zocht hij een alternatief voor het aanleggen van een duur, conventioneel aircosysteem dat een exorbitante hoeveelheid energie zou verbruiken om de hitte van Harare te overwinnen. Hij vond zijn inspiratie in de termietenhopen waarmee de savanne van het land bezaaid is. Omdat termieten de temperatuur van hun voedselvoorraad tot op een graad of twee nauwkeurig in stand moeten houden, hebben zij hun hopen gebouwd met een systeem van ventilatietunnels en hoopjes aarde die zij gedurende de dag aanpassen al naar gelang de fluctuaties van de buitentemperatuur. Door een soortgelijk systeem toe te passen in het ontwerp van zijn Eastgate gebouw, was Pearce in staat om het energieverbruik met 90% te verminderen.
Janine Benyus
Terugblikkend is het niet moeilijk in te zien dat de industriële samenleving behoorlijk onhandig en verspillend te werk is gegaan bij het produceren van de dingen die we nodig hebben om hier op aarde te kunnen overleven. Met brute kracht “verhitten, slaan en behandelen” (“heat, beat and treat”) we alle soorten materialen om bijna alles wat we gebruiken te kunnen vervaardigen. Maar er komt een nieuw ontwerpparadigma op, “biomimicry” genoemd, dat de natuur als mentor beschouwd om de dingen anders te doen. Inderdaad, met zo’n 3,8 miljard jaar aan onderzoek en ontwikkeling in hun zak, hebben organismen die het tot dusver op het meedogenloze evolutionaire pad gehaald hebben, aanpassingsstrategieën ontwikkeld die wij mensen nog maar net beginnen te begrijpen… en te kopiëren. Volgens wetenschapsjournaliste Janine Benyus, schrijfster van Biomimicry, leren de hedendaagse ontwerpers en producenten de grens tussen dat wat “gemaakt” en “geboren” is te vervagen als nooit te voren, nu de huidige biologie steeds geavanceerder wordt. Het vernuft van de natuur wordt aangewend op diverse gebieden zoals bouwkunde, geneeskunst, architectuur en informatica. Zo werd het logo van het bedrijf Lotusan, dat verf produceert, bijvoorbeeld geïnspireerd door de lotusbloem, die sinds lang wordt beschouwd als symbool van puurheid omdat deze altijd schoon blijft ook al groeit de bloem in vijvers met modderig water. Toen wetenschappers het lotusblad onder een microscoop bestudeerden, vonden zij op het blad een unieke configuratie van kleine puntjes en topjes die ervoor zorgen dat water moleculen bolletjes vormen die van het blad afrollen, waarbij ze vuil met zich meenemen. De verf die zij ontwierpen om deze microscopische oppervlaktestructuur na te bootsen reinigt zichzelf niet alleen iedere keer dat het regent, maar biedt ook een grotere weerstand tegen schimmel en blijft tot twee keer zo lang goed als normale verf.
Een model van doorlopend leven
Vermont heeft geen tekort aan mensen die met het milieu begaan zijn, maar toen Melissa Hoffman van de nonprofit organisatie LivingFuture de historische Teal Farm kocht, vijfduizend vierkante meter grasland en bossen in het hart van het Green Mountain natuurgebied, had ze plannen die veel ambitieuzer waren dan een biologische tuin op haar achtererf. Haar doel? Een doorlopend zelfvoorzienende, levensverbeterende ecologische boerderij opzetten, die “tegemoet komt aan de lokale voedsel- en energiebehoeften te midden van weerbarstige condities als de opwarming van de aarde, het fluctueren van energievoorraden en een olie-afhankelijke wereldeconomie.” Het sleutelwoord in haar visie is doorlopend. Geïnspireerd door William McDonough en Michael Braungart’s Cradle to cradle ontwerpprincipes, ontstond het idee dat de Teal Farm als een levend, zich ontwikkelend organisme zal functioneren. Een organisme dat afval elimineert door alleen lokale voedingsstoffen te gebruiken en alle energiebronnen die nodig zijn om machines aan te drijven of voor het verwarmen of koelen van de gebouwen op het terrein, zelf te produceren. Teal Farm is bedoeld om als prototype te dienen van zeer geïntegreerde, nieuwe technologieën op het gebied van energie, voedsel, gebouwen en ecosystemen. Het zal wind- en zonne-energie, zonverwarmd water, houtvergassing en de kleinschalige opwekking van waterkrachtstroom in één enkel systeem samenbrengen.
Alex Steffen is een grensverleggende denker op het gebied van duurzaamheid en is de medeoprichter van Worldchanging, een internationaal weblog dat een aantal belangrijke eervolle vermeldingen heeft gekregen in de afgelopen jaren als verbindingspunt voor de voorhoede van het milieudenken. Hij wordt gezien als degene die de term “bright green” (“helder groen”), welke nu steeds meer gebruikt wordt, heeft bedacht.
“We moeten de komende vijfentwintig jaar, of zo iets, doen wat nog nooit eerder gedaan is. We moeten de gehele materiële basis van onze beschaving bewust opnieuw ontwerpen.”
– Alex Steffen
“We moeten niet méér recyclen, we hebben een compleet ander, gesloten systeem van fabricage nodig. Het maakt niet uit hoeveel blikjes ik samenpers, mijn persoonlijke acties op het niveau van de consument zijn van nihil belang. Zelfs miljoenen eco-consumenten meer zullen ons niet brengen wat we nodig hebben. Wat we, denk ik, wel nodig hebben is een wereldwijde beweging van intelligente mensen die de systemen waar we ons in bevinden begrijpen, die actief op zoek gaan naar betere modellen die onze systemen kunnen vervangen, en die superslim zijn in het communiceren van deze visies aan hun medebewoners.”
– Alex Steffen
Stewart Brand Oprichter van de invloedrijke Whole Earth Catalog en vroege bijdrager aan het ontstaan van het internet. Sinds de jaren ’60 heeft Brand trends voorspeld en het vernieuwende denken op het gebied van milieu en maatschappij verder gebracht. Zijn voortdurend ontwikkelende ideeën hebben een hele generatie van milieudeskundigen en -activisten waaronder veel van de leiders van de “helder groen” beweging geïnspireerd en geïnformeerd.
“Urbanisatie is de grootste en meest plotselinge verandering van de mensheid in haar geschiedenis. Milieubeschermers zullen beloond worden als ze het verwelkomen en de voortrekkersrol op zich nemen.”
– Stewart Brand
“Terwijl deze avant-garde eco-filosofen hun best doen om de heilige huisjes omver te gooien, hoop ik dat ze geen heilig huisje maken van spiritualiteit.”
– Ross Robertson
– Ross Robertson
William Mc Donough
Auteurs van Cradle to Cradle: Afval = Voedsel, zijn de bekendste voorstanders van een filosofie van duurzaamheid die uit gaat van volheid en overvloed in plaats van schaarste en beperking als het startpunt voor industriële en bouwkundige ontwerpen. Hun werk heeft een cruciale basis gelegd voor het helder groene opnieuw uitvinden van de moderne industrie en handel.
Michael Braungart
“Het vinden van een duurzaam consumpie- en productiesysteem is niet een kwestie van het verminderen van de impact van onze activiteiten op deze planeet, maar een kwestie van het transformeren van deze impact naar een bron van aanvulling voor de systemen die hiervan afhankelijk zijn.”
– Michael Braungart